Tác Giả Louis Malleret

Khảo Cổ Học Đồng Bằng Sông Mê Kông - Tập IV - Tả Ngạn Sông Hậu Đến Lưu Vực Sông Đồng Nai

Nghiên cứu khảo cổ học đồng bằng sông Mê Kông sẽ chưa hoàn chỉnh nếu chúng ta chưa hiểu rõ vùng tả ngạn sông Hậu đến lưu vực sông Đồng Nai (Cisbassac). Mặt khác, đây cũng là địa bàn nơi chúng tôi khởi sự các nghiên cứu, cho đến khi sự cấp thiết buộc chúng tôi phải chuyển hướng sang vùng hữu ngạn sông Hậu đến Cà Mau (Transbassạc) và đô thị Óc Eo, Chúng tôi cũng đã bổ sung vào địa bàn này vùng đồng bằng nhỏ hẹp và lưu vực sông Đồng Nai, sao cho phạm vị thám sát khảo cổ - tiếc là vẫn còn dang dở -bao trùm toàn bộ các tỉnh phía Nam Việt Nam. Một lý do khác thôi thúc chúng tôi hoàn thiện nghiên cứu này chính là vai trò to lớn của các cửa sông Mê Kông trong tiến trình thâm nhập của Phật giáo. Nhiều tượng Phật bằng sa thạch có xuất xứ từ các vùng của sông. Một số khác bằng gỗ khá lâu đời được tìm thấy cũng chủ yếu trong vùng Đồng Tháp Mười và qua đó hé lộ một khía cạnh mới trong nghệ thuật tạc tượng vùng này."

“Với khoảng 300 di tích được mô tả, phần lớn là di tích mới, Nam Bộ không còn là "vùng đất vô danh" nữa. Nhưng nếu cho rằng tập sách này mang tính toàn diện, tức là nó giải quyết toàn bộ vấn đề, thì có phần võ đoán. Trước hết, chúng tôi không khảo sát khắp các di tích. Tiếp theo, dù hết sức cẩn trọng trong quá trình thăm dò, chúng tôi có thể đã bỏ sót những chỉ dẫn quý báu, vì không phải lúc nào cũng gặp được điều kiện thuận lợi. Do đó, các nhà nghiên cứu sau này vẫn còn cơ hội để khám phá. Suy cho cùng, chúng tôi kỳ vọng vào họ. Vì chúng tôi đã mở đường cho những cuộc thám sát mới mà chúng tôi tin rằng sẽ đơm hoa kết trái ở một vùng đồng bằng mà từ xưa vẫn luôn là mảnh đất màu mỡ cho sự giao thoa của các nền văn minh."

Khảo Cổ Học Đồng Bằng Sông Mê Kông: Tập III - Văn Hóa Phù Nam (Kèm Theo Cuốn Phụ Bản 120 Trang)

“Như vậy, toàn cảnh bức tranh vẽ các hoạt động kinh tế đã hiện ra trên đồng bằng Óc Eo, trước mặt là biển cả. Điều có ý nghĩa nhất với chúng tôi trong quá trình nghiên cứu này, chính là nó đã đóng góp vào vốn hiểu biết về nền văn minh vật chất trong một giai đoạn lịch sử kéo dài. Các thư tịch Trung Hoa, dù còn rời rạc và chắp vá nhưng chắc chắn đã cung cấp cho chúng ta những dẫn chứng đáng kể. Tuy nhiên, những dẫn chứng này cũng còn sơ sài và phai nhạt đi nhiều bên cạnh khả năng gợi mở cho chúng ta những công cụ giúp hình dung được toàn bộ quy trình chế tá Sự khéo tay của thợ kim hoàn, sự điêu luyện của thợ khắc đá, thói quen giao kết bằng cách đóng dấu như chữ ký, chắc chắn là những dấu hiệu của một nền văn minh tiên tiến, có trình độ công nghiệp tiến bộ và hình thái thương mại đã vượt ra khỏi hình thức trao đổi hàng hóa cơ bản. Ở đây, có lẽ chúng ta đã tiếp cận khía cạnh độc đáo nhất của một nền văn hóa đã chín muối, có sự giao thoa từ nhiều ảnh hưởng đa dạng, được chuyên chở bởi hoạt động hàng hải, trên một vùng đất đã được thiên nhiên sắp đặt như là nơi giao nhau của các dòng hải thương, cũng như hàng hóa, kỹ thuật và con người”. Louis Malleret