Tác Giả Đặng Phong

Kinh Tế Miền Nam Việt Nam Thời Kỳ 1955-1975

Một góc nhìn kinh tế về cuộc chiến và thời hậu chiến Việt Nam

Lịch sử cuộc chiến tranh Việt Nam – hay cuộc kháng chiến chống Mỹ, tùy theo cách gọi của mỗi phía – đã được nghiên cứu rất nhiều. Nhưng khía cạnh kinh tế của giai đoạn ấy, yếu tố chi phối sâu sắc cả chiến trường lẫn hậu chiến, lại hầu như chưa được nhìn nhận đầy đủ.

Cuốn sách này được hình thành từ mong muốn lấp đầy khoảng trống đó. Tác giả không chỉ phác họa bức tranh toàn cảnh về cục diện kinh tế hai miền, mà còn phân tích cấu trúc, vận động và mối quan hệ giữa kinh tế – chiến tranh – chính trị trong suốt hai mươi năm đầy biến động. Qua đó, độc giả sẽ nhận ra rằng đằng sau mỗi quyết định quân sự hay chính trị đều là một hệ thống kinh tế vận hành phức tạp, đầy mâu thuẫn và tính toán.

Bắt đầu như một phần trong công trình “Lịch sử Kinh tế Việt Nam 1955–1975”, chuyên đề này dần phát triển thành một nghiên cứu độc lập – nhờ những phát hiện mới, những ý kiến đóng góp quý báu từ nhiều học giả, đặc biệt là các nhà nghiên cứu trong nhóm Lịch sử Nam Bộ kháng chiến.

Với thái độ khoa học “chân thực và trân trọng”, tác giả nỗ lực phản ánh trung thực tư liệu của cả hai phía, kiểm chứng cẩn trọng từng con số, từng sự kiện. Bên cạnh kho tư liệu lưu trữ đồ sộ từ Bắc, Nam và quốc tế, tác giả còn tiến hành hàng trăm cuộc phỏng vấn trực tiếp với các nhân vật đương thời – để tái hiện bức tranh kinh tế chiến tranh một cách sinh động, nhiều chiều, và gần gũi với con người thật, số phận thật.

Cuốn sách không chỉ là một công trình nghiên cứu kinh tế – lịch sử, mà còn là một nỗ lực hàn gắn ký ức, hướng về sự thật và tình người, đúng như tinh thần mà tác giả đã khẳng định:

“Khép lại quá khứ, hướng về sự thật, hướng về tương lai”.

Kinh Tế Việt Nam Thời Nguyên Thủy

Hành trình đi tìm nguồn gốc kinh tế của người Việt cổ

Lịch sử kinh tế – dù là ngành khoa học còn non trẻ – lại mang trong mình sứ mệnh quan trọng: làm sáng tỏ cơ sở vật chất của sự vận động lịch sử, nơi con người, tự nhiên và phương thức sản xuất hòa quyện thành một chỉnh thể.

Trong “Kinh tế thời nguyên thủy ở Việt Nam”, tác giả mở ra một hành trình khoa học công phu nhằm dựng lại bức tranh kinh tế – xã hội buổi bình minh của dân tộc. Từ những di chỉ khảo cổ, tư liệu dân tộc học và sử học, dưới ánh sáng của chủ nghĩa duy vật lịch sử và chính trị kinh tế học Mác-xít, công trình này truy tìm lời giải cho những câu hỏi nền tảng:

- Tổ tiên chúng ta đã sản xuất và phân phối của cải như thế nào?

- Quan hệ giữa con người – tự nhiên – xã hội thời nguyên thủy được hình thành ra sao?

- Vì sao nền văn minh Việt cổ lại mang đậm dấu ấn của nền “văn minh trồng trọt”?

Với lập luận chặt chẽ và minh chứng phong phú, tác giả đi đến một phát hiện quan trọng: nền sản xuất nguyên thủy ở Việt Nam là nền kinh tế nông nghiệp – trồng trọt giữ vị trí trung tâm, điều này đã ảnh hưởng sâu xa đến toàn bộ tiến trình phát triển kinh tế – xã hội nước ta từ cổ đại đến hiện nay.

Từ cái nhìn khoa học ấy, cuốn sách không chỉ khơi dậy niềm tự hào về sức sáng tạo của tổ tiên, mà còn gợi mở một bài học lớn cho hôm nay: muốn bước ra khỏi nền nông nghiệp độc canh, phải hiểu rõ căn nguyên lịch sử và điều kiện tự nhiên đã tạo nên nó.

“Biết được quá khứ, chúng ta có thể hiểu được hiện tại sâu sắc hơn và vạch ra con đường đi vào tương lai hợp quy luật hơn”.

21 Năm Viện Trợ Mỹ Ở Việt Nam

Một bộ hồ sơ lịch sử – kinh tế – con người chưa khép lại

Có những của cải và những sự giúp đỡ đem lại ấm no, hạnh phúc.

Nhưng cũng có những của cải và sự giúp đỡ khiến xã hội bị tổn thương, con người bị đánh mất chính mình.

“21 năm viện trợ Mỹ ở Việt Nam” là một cuốn sách đặc biệt – không nhằm khơi lại hận thù, mà để hiểu rõ hơn một giai đoạn lịch sử phức tạp, nơi “viện trợ” trở thành công cụ chính trị, và hậu quả của nó vẫn còn hằn sâu trong đời sống hôm nay.

Từ những tài liệu gốc được thu thập tại Cục Thống kê quốc gia, Ngân hàng quốc gia, Trường Hành chính quốc gia ngay sau ngày giải phóng, cùng các cuộc phỏng vấn với những nhân vật từng giữ trọng trách trong chính quyền Sài Gòn cũ, tác giả đã dựng lại một bức tranh chân thực, chi tiết và sắc lạnh về:

- Cơ chế và bản chất của viện trợ Mỹ ở miền Nam Việt Nam;

- Những biến dạng xã hội, kinh tế và tâm lý mà viện trợ tạo ra;

- Cái giá mà cả hai phía – người nhận và người cho – đều phải trả.

Cuốn sách không chỉ là một công trình nghiên cứu, mà còn là một lời nhắc nhở về bản chất của quyền lực mềm, về những “hội chứng sau chiến tranh” – nơi Việt Nam có “hội chứng sau Mỹ” và nước Mỹ cũng mang trong mình “hội chứng sau Việt Nam”.

Tác giả không giấu sự khâm phục đối với nghệ thuật thiết kế cơ chế và luật pháp của Mỹ, nhưng đồng thời, ông cũng chỉ ra cách mà những cơ chế ấy, khi áp dụng trong một môi trường lệch lạc, đã làm méo mó đời sống, làm tổn thương con người.

“21 năm viện trợ Mỹ ở Việt Nam” là một cuốn sách dành cho những ai muốn hiểu chiều sâu của lịch sử, những bài học về phát triển, tự chủ và phụ thuộc, và trên hết cho những ai còn trăn trở với câu hỏi: “Chúng ta đã được và mất gì từ hai mươi mốt năm ấy?”